Mobile TV: Hala bir ütopya mı, yoksa patlamaya hazır bir bomba mı?

Sevgili Olcay Gülerin çevirisini okur okumaz yayınlamak istedim. Yazının aslına buradan ulaşabilirsiniz.

2008’de Barcelona’da gerçekleştirilen Dünya Mobil Kongresi’nde sektörün duayenleri aynı sloganı tekrarladılar: “Bu yıl mobil tv’nin yılı olacak”. Ancak bu nakarat yıllardır sürüyor ve insanlar sabırsız bir bekleyiş içerisindeler.

Orange, T-Mobile, 3 ve Vodafone gibi iki arada kalan şirketler birkaç yıldır; haber ve spor kliplerinin cep telefonlarına stream edildiği web ve video içerikli 3G servisleri sunuyorlar. ITV, Channel 4 ve Sky gibi yayıncı kuruluşlarla yapılan gelir paylaşımı pazarlıkları cep telefonu kullanıcılarının bu platformlarda yer alan CNN ve Sky Sports gibi kanalların yayınlarını da “simulcast” (aynı anda) mobil cihazlarına stream edebilecekleri anlamına geliyor. Mobil Pazar Analisti Ronan de Renesse’nin Screen Digest’taki bir araştırmasına göre bu “aperatif” video servisleri “oldukça popülerler”.

Channel 4’un Mobil İş Geliştirme Yöneticisi Ben Lister’e göre ise popülerlik derecesini söylemek gerçekten güç: “Döngüsel mobil TV yayınımıza 20 dakika ile başladık, bu yayınları her gün yeniledik ve şimdi Big Brother, Skins ve The IT Crowd gibi programların en iyi sahnelerinden oluşan bir saatlik bir yayın haline getirdik. Fakat mevcut teknoloji hazırladığımız bu yayın kuşağı içerisinde hangi programların daha çok izlendiğini takip etmemize olanak tanımıyor. Mobil TV izleyicilerinin davranışları çok daha ölçümlenebilir olmalı. Önümüzdeki günlerde bunun gerçekleştirilmesini bekliyoruz. Böylece doğru içeriklere yönelebilir ve uygun reklam satışlarını gerçekleştirebiliriz”.

Vodafone Live üzerinden stream edilen 40’ın üzerindeki TV kanalı için her ne kadar kesin rating rakamları verilemese de firmanın İçerik Müdürü Mike Eaton sürpriz sonuçlar yaratabilecek bazı verilerin mevcut olduğunu söylüyor ve ekliyor: “Projeye başlamamızın ardından gözlemlediğimiz günün boş saatlerinde ve akşam geç saatlerde ortaya çıkan kullanımlardaki büyük artış muhtemelen pub etksine bağlanabilir. Spor en büyük kategori; insanlar canlı maç yayınlarını mobil olarak izliyorlar. Kriket şaşırtıcı biçimde popüler; özellikle gece yarısı insanlar parça parça denizaşırı maçları izlemeyi seviyorlar”.

Sporla ilgili konu açılmışken, BSkyB’nin Mobil Yöneticisi Tim Satchell içerik hakları ile ilgili durumun netleşmemesinden dolayı Sky Spor kanallarının mobil pazara girişinin geciktiğini itiraf ediyor. Vodafone, Orange ve T-Mobile’a katılan bu kanalların kısa bir süre içerisinde İngiltere’deki en popüler mobil kanallar olduğunu söyleyen Satchell; “Yeni on demand servisimiz 24/7 Futbol, altı ay önce yayına girdi ve altı haneli üye rakamlarına ulaştı” şeklinde ekliyor. Toplamda Sky’ın mobil TV paketi üç operatörde 200 binin üzerinde bir üye sayısıyla Avrupa’nın en büyük mobil TV üye rakamını elinde bulunduruyor.

İçerik hakları ile ilgili sorunlar spor dışı kanalları da etkiliyor ve çoğunlukla döngüsel kanallar da dahil olmak üzere hangi şovların mobilden yayınlanacağının kaderini belirliyor. “Channel 4’un yayınlarının %35 civarını kazanılmış yayın hakları oluşturuyor. Ancak en iyi şovlarımızın mobil haklarına sahip değiliz” şeklinde konuşuyor Lister. Döngüsel yayınlardan öte, özellikle simulcast için bu haklarda yaşanan kilitlenme karşımıza boş ekranlar olarak çıkıyor.

Vodafone’dan Eaton yayıncı kuruluşların Mobil TV’nin geleceği noktayı öngöremediklerini, yayın hakları ile ilgili pek çok çalışma yapmak zorunda kaldıklarını ancak şimdilerde boş ekranların azalmaya başladığını söylüyor.

Klasik TV yayıncıları için programlarına ekleyebilecekleri mobil haklara sahip olmak artık öncelikli bir sorun. Zira bağımsız tedarikçiler tarafından sağlanan bu içerikler de kanunla korunuyorlar. Bu nedenle ITV’nin patronu Michael Grade’in hamlesi ile firmada geçtiğimiz yıl in-house üretim %75 oranında artırıldı. Böylece ITV programlarına ait mobil ve yeni diğer platformlar için tüm haklara sahip oldu.

Haklar konusu bir yana, mobil TV’nin kitlesel yükselişine 3G teknolojisi ile aynı anda sınırlı sayıda video stream edebilmesi mani oldu. Lister’e göre; “Eğer aynı anda 100,000’in üzerinde insan Channel 4’ün döngüsel yayınlarını izlemeye çalışırsa Vodafone ağı korkunç bir çöküş yaşayabilir”.

Şüphesiz, dijital TV’deki patlama; Freeview ve BSkyB’nin yakaladığı yüksek üye rakamları ve hatta kablonun yaşadığı rönesans TV yayıncılığı için önemli işaretlerdir ancak cep telefonu üzerinden TV kanallarının canlı olarak izlenmesi fikri aynı senaryonun yaşanacağı anlamına gelmiyor. Sadece birkaç ay önce BT, mobil platformu Movio’yu bir yılın ardından gösterdiği zayıf penetrasyon nedeniyle sona erdirdi.

Analistler BT Movio’nun bu başarısızlığını uyumlu cihaz yetersizliğinin projeyi felç etmesine bağladılar (Movio, sadece Virgin Lobster isimli telefonlarda kullanılabiliyordu). Diğer yandan servis dijital radyo tabanlı bir teknoloji kullanımı ile sağlanıyordu ki, Cairneagle firmasından medya danışmanı Mark Pearson’a göre BT Movio’nun “felaketi kaçınılmazdı”. Avrupa Birliği’nin mobil yayıncılık teknolojisi seçiminde bir sonraki alternatif DVB-H standardına desteği BT Movio’yu daha büyük bir baskı altına soktu.

Ayrıca, BT Movio tek bir operatör, Virgin Mobile tarafından sunuldu ve içeriğinde sadece beş kanal bulunuyordu: BBC1, ITV1, Channel 4, E4 ve ITN News. Sözde bu kanallar İngiltere’deki en popüler kanallar arasındaydı. Fakat müşteriler evlerinde ücretsiz olarak izleyebildikleri bu yayınlara para verme fikrini hiç sevmediler ve BT’nin diğer operatörlerden pay kapma planı böylece suya düşmüş oldu.

Her şeye rağmen, Renesse’ye göre; “Movio’nun bu başarısızlığı pazarı karamsarlığa itmedi. Zira başarısızlığın altında yatan nedenler son derece spesifikti”.

Sonuç olarak hareket halinde TV izlemek mobil telefon ile sınırlandırıldığında bir anlam ifade etmeyecektir. Bunun için on-demand yapmalısınız. iPod, Warner Bros, Disney, MTV ve Paramount prodüksiyonları ile bu günlerde İngiltere’de indir-sahip ol TV platformu olarak market lideri. Ayrıca PlayStation Portable da BSkyB ve Sony arasındaki joint venture anlaşması ile pazardaki en güçlü video playerlardan biri olmaya oynuyor. BSkyB için bir sonraki hamle ise programlarının Nintendo cihazlarında oynatılması.